Cá háit a bhfuil tú ag iarraidh dul?
Inné, bhí muid ag amharc ar an dóigh a n-úsáidimid na dathanna i nGaeilge le béim a chur ar ár gcuid cainte. D’amharc muid ar fhrásaí a bhain leis na dathanna dearg agus bán. Inniu, leanaimid le cúpla dath eile - dubh agus glas. Arís eile, cuireann na dathanna seo tábhacht le focail, nó cruthaíonn siad íomhánna ‘dathúla’ dúinn nuair a bhaintear úsáid astu.

Dubh
Chomh dubh le gual - Ceann eile atá simplí go leor, má bhíonn rud éigin iontach dubh, deir muid go bhfuil se “chomh dubh le gual.”

Lá dubh / scéal dubh - lá nó scéal a chuirfeadh brón ort, cuirim i gcás, nuair a tharla rud éigin olc

dubh dóite - má bhíonn tú dubh dóite, bíonn tú bréan de rud

An dubh a dhéanamh ar dhuine - rinne sé an dubh orm = rinne sé rud éigin olc nó fealltach orm

ag obair ó dhubh go dubh - má bhíonn duine ag obair ó dhubh go dubh, bíonn sé / sí ag obair go han-chrua (ó luath ar maidin go dtí go mall san oíche).

a bheith dubh in aghaidh ruda - tá tú go hiomlán ina éadan. Mar shampla, tá mé dubh in aghaidh obair bhaile!

Níl sé le fáil dubh bán ná riabhach - ní féidir teacht ar an rud sin (ná ar rud ar bith atá cosúil leis) in aon áit.

Glas
Má bhíonn duine ‘glas’, bíonn sé nó sí soineanta gan mórán eolais acu ar chúrsaí.
a bheith glas ar rud - níl mórán taithí agat air, ní dhearna tú an rud seo mórán roimhe.

Ceisteanna
Le plé agus le déanamh
| Nath Cainte | Brí / Míniú |
| 1. Dearg le fearg | A. Ag obair go han-chrua ó mhaidin go hoíche. |
| 2. ag obair ó dhubh go dubh | B. Labhairt go deas le duine chun rud éigin a fháil uaidh/uaithi. |
| 3. béal bán a dhéanamh le duine | C. Gan mórán taithí nó eolais a bheith agat ar rud. |
| 4. a bheith glas ar rud | D. D’éirigh leat rud éigin iontach deacair a dhéanamh. |
| 5. Bhí an t-ádh dearg orm | E. Duine a bheith fíor-chrosta. |
| 6. Chuirfeadh sé an dubh ina bhán ort | F. Gach duine acu / iad ar fad. |
| 7. An t-iomlán dearg acu | G. Cur ina luí ort gur fíor do scéal nach bhfuil fíor ar chor ar bith. |