logo Nuacht Anois

 

Daoine a chuidíonn linn

An 17ú Nollaig, 2025
(le Gráinne Uí Loingsigh)


Cé hiad na daoine a chuidíonn libh gach lá? Cé a chuidíonn libh ar scoil? Cé a chuidíonn libh sa phobal?


Ar scoil

Cuidíonn go leor daoine libh ar scoil gach lá. Cuirim i gcás, múinteoirí, cúntóirí ranga, glantóir na scoile agus príomhoide na scoile, ar ndóigh!


Príomhoide na scoile

Cuidíonn príomhoide na scoile libh a bheith sábháilte ar scoil. Déanann sé nó sí cinnte de go mbíonn gach rud ag feidhmiú mar is ceart sa scoil agus go mbíonn na daltaí uilig sásta. Bíonn an príomhoide i mbun na scoile.

(Bíonn oifig ag an phríomhoide.)


  • An féidir libh smaoineamh ar chuid de na rudaí a dhéanann an príomhoide in bhur scoil?


Múinteoirí

Cuidíonn na múinteoirí libh foghlaim sa rang.

Bíonn siad iontach smaointeach agus cairdiúil. Déanann siad ceachtanna libh gach lá. Tugann siad aire do na daltaí. Déanann siad rudaí deasa agus spraíúla libh fosta.


  • Cad iad na rudaí deasa a dhéanann bhur múinteoirí libhse?


Cúntóirí ranga

Cuidíonn na cúntóirí ranga linn nuair a bhíonn an obair deacair. Nuair a bhíonn an múinteoir gnóthach le tasc eile, bíonn na cúntóirí ranga ann le cuidiú a thabhairt fosta. Déanann siad cinnte de go mbíonn muid uilig sásta agus sábháilte taobh amuigh sa chlós ag am sosa agus ag am lóin, chomh maith.


  • Cad é eile a dhéanann na cúntóirí ranga i do rang / scoil?


Glantóirí na scoile

Déanann glantóir na scoile an scoil a choinneáil glan agus slachtmhar. Nach mbíonn sé go deas teacht isteach ar scoil gach maidin agus cuma mhaith ar an áit?


  • Abair “Go raibh maith agat / agaibh” le glantóir(í) na scoile as an obair mhór a dhéanann sé / sí / siad leis an scoil a ghlanadh in bhur ndiaidh gach lá.


Sa phobal

Cuidíonn daoine eile linn sa phobal chomh maith - dochtúirí, siopadóirí, fir/mná dóiteáin, bailitheoirí bruscair, mná/fir an phoist agus seachadóirí.


Dochtúirí

Nuair a thagann tinneas orainn, cuidíonn na dochtúirí linn. In amanna tugann siad leigheas dúinn nuair a bhímid tinn. Éisteann siad lenár gcroí le rud speisialta darb ainm steiteascóp.


  • An raibh tusa tinn riamh? An raibh ort dul go dtí an dochtúir?


Altraí

Nuair a bhíonn duine iontach tinn, téann sé / sí isteach san otharlann. Tugann altraí aire an-mhaith do na daoine atá tinn san otharlann. In amanna, tugann altraí cuairt ar an scoil le cógas a thabhairt amach do na daltaí.


  • An raibh tusa san otharlann riamh roimhe?
  • Nó, an bhfaca tú altra ar scoil riamh?


Siopadóirí

Cuidíonn siopadóirí linn nuair a bhímid sa siopa. Díolann siad bia agus éadaí sna siopaí agus is féidir linn iad a cheannach ón siopadóir.


  • An mbíonn tusa ag cuidiú leis an tsiopadóireacht a dhéanamh don teaghlach? Cad é a dhéanann tú? Cad é an siopa is fearr leat?


Fir/Mná Dóiteáin

Nuair a tharlaíonn tine mhór chontúirteach, cuidíonn na fir agus na mná dóiteáin leis an tine a mhúchadh. Caithfidh siad a bheith iontach cróga! Cuidíonn siad le daoine éalú nuair a bhíonn siad gafa in áit chontúirteach, chomh maith. Bíonn siad iontach láidir agus cuidiúil.


  • An bhfaca nó ar chuala tú inneall dóiteáin riamh roimhe? Cad é an dath a bhíonn air?


Bailitheoirí Bruscair

Tá post iontach tábhachtach ag na bailitheoirí bruscair. Cuidíonn siad linn ár gceantar a choinneáil glan. Tógann siad ár mbruscar gach seachtain agus glacann siad ar shiúil chuig an dumpa é. Gan na bailitheoirí bruscair, bheadh prácás agus boladh bréan inár gceantar.


  • An bhfaca tú an leoraí bruscair ag tógáil an bhruscair riamh?


Mná/Fir an phoist agus seachadóirí

Tá post tábhachtach eile ag na mná agus fir phoist. Glacann siad litreacha, cártaí breithlae agus bearta chuig ár dtithe beagnach gach lá. Bíonn seachadóirí ag fágáil beart chuig ár dtithe go minic, chomh maith.


  • An bhfaca tú fear / bean an phoist ag teacht chuig do theach? Cad é a bhí aige / aici?
  • Nó, an bhfaca tú seachadóirí ag teacht chuig do theach? Cad é an sórt ruda a bhí acu?


Péas / Póilíní / Gardaí

Cuidíonn na Póilíní / na Gardaí linn a bheith sábháilte sa phobal. Stopann siad daoine a bhíonn ag déanamh rudaí atá mícheart. Is féidir leat cuidiú a iarraidh ar phóilín nó ar Gharda má bhíonn tú caillte. Bíonn siad ag tiomáint i gcarranna speisialta agus bíonn bonnán ar na carranna.


  • An bhfaca tú póilín nó garda riamh? Ar chuala tú an bonnán ar a charr?


Tiománaithe Bus

Cuidíonn an tiománaí bus linn dul ó áit amháin go háit eile go gasta agus go sábháilte. Bíonn a lán daltaí scoile ag dul ar scoil ar bhus gach lá. Cuidíonn na tiománaithe bus leis na daltaí sin ar fad.


  • Cad é mar a thagann tú ar scoil gach lá? An raibh tú ar bhus riamh?


Ná déan dearmad “Go raibh maith agat!” a rá leis na daoine seo ar fad as an chuidiú a thugann siad dúinn, an chéad uair eile a fheicfidh tú iad.


  • Anois, an bhfuil tú ábalta smaoineamh ar dhuine ar bith eile a chuidíonn linn?


Nach cinnte go bhfuil daoine eile ann atá iontach go deo tábhachtach inár saol agus bíonn siad ag cuidiú linn…


Sa bhaile!


Do theaghlach

Cé hiad na daoine is mó a chuidíonn leat gach lá? Ar ndóigh, is iad mamaí agus daidí, nó caomhnóirí agus seantuismitheoirí, chomh maith le deartháireacha agus deirfiúracha a bhíonn sa bhaile leat gach lá.

Cá mhéad duine atá i do theaghlach?


Tugann na daoine fásta sa bhaile bia duit agus éadaí glana. Léann siad leabhair leat agus cuidíonn siad leis an obair bhaile. Déanann siad cinnte de go mbíonn tú sábháilte agus sásta.


  • An mbíonn tú ag cuidiú sa bhaile? Cén jab a dhéanann tú le cuidiú a thabhairt sa teach?


Le Plé nó le Déanamh

  1. Iarr ar na páistí pictiúir a tharraingt de na daoine difriúla a chuidíonn leo gach lá. I ngrúpaí, déanaigí plé ar na focail agus frásaí simplí a bhaineann le gach ról. Scríobhaigí na focail agus na frásaí a bhaineann leis an ról sin thart ar an phictiúr sin.
  2. Thiocfadh cártaí buíochais a dhéanamh sa rang le tabhairt amach do roinnt de na daoine a chuidíonn libh.
  3. Déan agallamh beag leis an phríomhoide, nó leis an ghlantóir, mar shampla, i do scoil. Iarr ar na daltaí ceisteanna a chumadh roimh ré le cur ar an duine sin faoina ról. (Thiocfadh cárta buíochais a bhronnadh ar an duine i ndiaidh an agallaimh.)


meas